Als je te weinig slaapt …

6 april 2010

Dit artikel lees je in iets meer dan 4 minuten

Jongste CEO van India
Ranjan Das was de jongste CEO van een multinational in India, Mumbai (onder Engels bewind Bombai). Hoewel hij als fitness-freak en marathonloper een zeer actief sporter was, werd hij slechts 42 jaar. Na een training op zijn sportschool terugkerend naar huis stierf hij aan een hartaanval. Zijn vrouw en twee zeer jonge kinderen liet hij achter. Zijn overlijden bleek een soort wake-up call te worden voor het bedrijfsleven in India. En voor marathonlopers was het ‘nieuws’ helemaal rampzalig. Vooral omdat Ranjan een enthousiaste marathoner was, ontstond de brandende vraag ‘Hoe kon zo’n buitengewoon actieve, atletische persoon bezwijken aan een hartaanval op 42-jarige leeftijd? Kwam het door de stress?’

In het verleden meldde Ranjan al dat hij geconfronteerd werd met veel stress. Stress is voor de meesten een gemeenschappelijk element in ons leven. Wij denken vaak dat als je maar fit bent, je de slechte gevolgen van stress kunt overwinnen. Maar was stress in dit geval wel de echte oorzaak?

De Werkelijke reden
Niemand had tijdens een interview voor de Indiase televisie aandacht geschonken aan zijn opmerking dat hij maar 4-5 uur per nacht sliep. Zelf gaf hij toe liever meer te slapen en was hij niet trots op zijn ‘vermogen’ zonder veel slaap te ‘kunnen’ (hoewel anderen hem hierover ophemelden).

Het Bewijs
Een in India bekende cardioloog zette enkele resultaten uit diverse onderzoeken, die betrekking hebben op ‘Hartaanval veroorzaakt door een tekort aan slaap’, op een rij
• Een korte slaapduur (minder dan 5-6 uur) geeft een verhoogd risico op hogere bloeddruk BD met 350 tot 500% ten opzichte van degenen die langer dan 6 uur nachtrust hadden. Verhoogde BD kan dodelijk zijn
• Jongeren (25 tot 49 jaar) hebben twee keer zoveel kans op een hogere BD als ze minder slapen
• Degenen die minder dan vijf uur per nacht slapen hebben een 3-voudig verhoogd risico op een hartaanval
• Volledig en gedeeltelijk gebrek aan slaap geeft in het bloed verhoogde concentraties van ‘C-reactive protein (hs-CRP), de sterkste voorspeller van hartinfarcten
• Slechts een nacht slaapverlies verhoogt zeer giftige stoffen in het lichaam, zoals interleukine-6 en diverse andere. Ze verhogen de risico’s van een groot aantal medische aandoeningen, waaronder kanker, artritis en hart- en vaatziekten
• Minder dan 5 uur slaap per nacht leidt tot 39% toename van hart- en vaatziekten; minder dan 6 uur leidt tot 18% toename van …

Ideale slaap
In het kader van dit artikel kan ik hier niet uitleggen wat de ideale slaaparchitectuur is. Maar in het kort dit … Slapen bestaat uit twee fasen: de Rapid Eye Movement REM en de niet-REM. De eerste helpt bij geestelijke ‘consolidatie’, terwijl de tweede helpt bij fysiek herstel en wederopbouw. In de loop van de nacht wissel je 4-5 keer tussen REM en niet-REM fasen.

Het vroegere deel van je slaap is meestal een niet-REM fase. Gedurende die periode scheidt de hypofyse groeihormomen af die je lichaam repareren. Het laatste deel van je slaap is meer en meer het REM type.

Om gedurende de dag mentaal alert te zijn, is het laatste deel van je slaap belangrijker. Het is dus geen wonder, dat als na 5-6 uur slapen de wekker gaat, je de rest van de dag mentaal prikkerbaar bent (door gebrek aan REM-slaap). En als je minder dan 5 uur hebt geslapen, ben je lichamelijk eigenlijk een puinhoop (gebrek aan niet-REM-slaap). Je voelt je de hele dag moe, beweegt je voort als een zombie en je immuunsysteem heeft de weg naar beneden ingeslagen. Dat herken ik zelf heel goed, als ex-burnouter.

Uiteindelijk heb je dan, net als lange afstandlopers, een extra uurtje slaap nodig, om de schade te herstellen.

Conclusie
Met uitzondering van stressmanagement, deed Ranjan alles goed: hij at gezond, hij sportte als marathonloper, bleef op het juiste gewicht … Maar hij miste de goede en adequate slaap van minimaal 7 uur. Met zijn dood als mogelijk gevolg.
Als je niet voldoende slaap krijgt (7 uur dus), speel je met vuur, ook al heb je weinig stress.
Zelf was ik nog wel eens trots om een nachtje ‘door te trekken’ als de omstandigheden uiteraard ‘gerechtvaardigd’ waren.  Maar ‘met de kennis van nu’ heb ik een mooi ‘excuus’ de wekker zo in te stellen dat ik tenminste 7 uur slaap en zo dus wat langer kan blijven liggen.
Spijtig genoeg is Ranjan niet de enige als het gaat om te weinig slapen. Velen van ons doen precies hetzelfde, vaak waarschijnlijk uit onwetendheid. Een idee om over dit onderwerp eens een nachtje te dromen?

PS Weet je trouwens dat katten tenminste vijftien uur per etmaal slapen en paarden maar drie uur slaap nodig hebben om fit te blijven?

De tekst van dit artikel is grotendeels gebaseerd op een mail die ik recentelijk kreeg uit India.

One Response to “Als je te weinig slaapt …”

  1. Carolien Says:

    Interessant om te lezen Karel. Bij mij bevestigt dit het vermoeden dat ik altijd al had toen mijn kinderen klein waren en tot wel 7 keer per nacht wakker werden. Tot ze een maand of tien waren. Lichamelijk voelde ik me een wrak, ik sliep vaak niet meer dan 4 tot 5 uur per nacht. En mentaal, nou ja, dat kun je wel raden. Opvallend weinig mensen in mijn omgeving schenen te begrijpen wat dat slaapgebrek met mij deed. Met dit artikel kan ik mij achteraf nog even baden in bevestiging. Hartelijke groet, Carolien


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: